Toegang tot medicijnen is een mensenrecht

Onder dit motto is de stichting WEMOS op 1 september een handtekeningenactie begonnen, om de Nederlandse regering ertoe te bewegen zich in EU-verband hard te maken voor de toegang tot medicijnen voor de armste landen.Van 9 tot 13 november komt in Katar de Wereldhandelsorganisatie WTO bijeen. De Europese Unie behoort daar tot de belangrijkste onderhandelingspartners tijdens de ministeriële conferentie. Een van de voornaamste agendapunten op deze bijeenkomst is het octrooirecht op medicijnen. De afspraken die in Katar gemaakt worden, hebben direct gevolg voor de beschikbaarheid van medicijnen in de armste landen.

In het promotiemateriaal dat de campagne 'Even slikken?!' ondersteunt, worden enkele schrijnende feiten gepresenteerd, die aangeven hoe beroerd het gesteld is met de toegang tot medicijnen in veel arme landen en hoe weinig inspanningen de farmaceutische industrieën leveren om deze situatie te verbeteren.

In een groot aantal arme landen leeft zeventig tot negentig procent van de bevolking van twee dollar per dag. Een antibioticumkuur kost dan al gauw een volledig maandsalaris - om nog maar te zwijgen van malariamiddelen of een behandeling met HIV-remmers. Van de 25 miljoen seropositieve Afrikanen heeft slechts 0,1 procent de beschikking over aidsremmers.

Daar tegenover staat dat in de wereldwijde top-25 van bedrijven met de hoogste beurswaarde vier farmaceutische bedrijven staan. De beurswaarde van de vijf grootste farmaceutische bedrijven is zelfs tweemaal zo groot als het gezamenlijke bruto nationaal product van de 48 Afrikaanse landen ten zuiden van de Sahara.

Deze farmaceutische industrie pleit voor een sterke bescherming van de patentrechten. Dit achten zij nodig om de mogelijkheid te behouden te investeren in onderzoek naar nieuwe geneesmiddelen. Voor onder andere de bescherming van patentrechten heeft de farmaceutische industrie meer dan elf miljoen dollar 'geïnvesteerd' in de verkiezingskas van George W. Bush. Helaas hebben zowel politiek als publiek nauwelijks invloed op de besteding van deze onderzoeksgelden en richt negentig procent van het onderzoek zich op ziekten die in het Westen veel voorkomen.

De actie van WEMOS heeft twee belangrijke doelstellingen: iedereen heeft recht op toegang tot medicijnen, dus ook de armste mensen in ontwikkelingslanden en de gezondheid van de burgers moet voorop staan in plaats van de winst van de farmaceutische industrie. Pharma Selecta draagt de stichting WEMOS en haar streven een warm hart toe en hoopt dat veel apotheken meedoen aan het inzamelen van handtekeningen. Voor meer informatie over de handtekeningenactie bezoekt u http://www.isereenpil.nl.

Gelezen

Prestaties van nationale gezondheidszorgsystemen gemeten

De kwaliteit van de gezondheidszorg is de laatste jaren in Nederland een belangrijk thema geweest. Met name over de stijging van het budget in relatie tot de geleverde kwaliteit is zeer veel geschreven en gesproken. De oordelen van de politici en de werkers in de gezondheidszorg hierover lopen vaak mijlenver uiteen. In dit kader kan de recent in het British Medical Journal gepubliceerde studie, waarin de efficiëntie van de nationale gezondheidszorgsystemen van 191 landen wordt vergeleken, zeer interessant zijn.

De onderzoekers, allen werkzaam voor de WHO, definieerden de efficiëntie (ofwel de prestatie) van het systeem als: de geobserveerde gezondheid minus de geschatte gezondheid die zou worden behaald zonder enig gezondheidszorgsysteem, gedeeld door de maximaal haalbare gezondheid bij het gegeven budget. Als maat voor gezondheid werd de healthy life expectancy genomen, die staat voor het gemiddelde aantal levensjaren in goede gezondheid. Aangezien het niveau van gezondheid niet alleen beïnvloed wordt door het gezondheidszorgsysteem, werden de gevonden gegevens gecorrigeerd voor opleiding, een andere belangrijke determinant voor gezondheid.

De gevonden scores van de 191 landen varieerden van 0,080 tot 0,992, ofwel de prestatie van het gezondheidszorgsysteem lag tussen de 8,0 en 99,2 % van het maximaal haalbare! Opvallend, maar niet verrassend is dat de tien laagst scorende landen allen op het Afrikaanse continent liggen. Politieke instabiliteit en het veelvuldig voorkomen van de moeilijk bestrijdbare infectieziekten aids en malaria zijn de belangrijkste oorzaken van de slechte prestaties van de gezondheidszorgsystemen aldaar.

De top 10 bestaat niet per definitie alleen uit de landen met het grootste budget voor gezondheidszorg. Als best scorende land komt Oman uit de bus. Goede tweede is Malta(!) en Jamaica staat op een verrassende achtste plaats. Nederland komt niet in de top-10 voor. In Europa scoren verder Frankrijk, Italië en Spanje beduidend beter dan ons land. Duitsland en Denemarken presteren daarentegen slechter.

De onderzoekers vonden een positieve correlatie tussen de uitgaven voor gezondheidszorg per hoofd van de bevolking en de prestaties van het systeem. Kennelijk kan een systeem niet efficiënt werken wanneer de uitgaven te laag zijn. Daarnaast kunnen de prestaties van vele gezondheidszorgsystemen verder geoptimaliseerd worden - met gelijkblijvend budget - door kritisch te kijken naar de kosteneffectiviteit van een behandeling en op basis daarvan het beschikbare budget te herverdelen.

Gezondheidszorg wordt door de overheid vaak gezien als een kostenpost. Dit onderzoek toont aan dat een beoordeling van de doelmatigheid van een gezondheidszorgsysteem mogelijk is. Door goed te kijken naar de landen die efficiënter omspringen met het beschikbare budget, valt ook in Nederland nog een belangrijke gezondheidswinst te boeken.

Bron: Br Med J 2001;323:307-310.